Mamuty: Mamut z Combarelles (Francja)

Mamut z jaskini w Combarelles
- Człowiek pierwotny - Rysunki naskalne - Dolina Wezery

Rysunek mamuta wykonany przez człowieka pierwotnego na ścianie jaskini w Combarelles (Francja).
Według Louisa Capitana.

---------Przełom wieków XIX i XX przyniósł w Zachodniej Europie, głównie we Francji i w Hiszpanii, prawdziwą lawinę odkryć
naskalnych rysunków i malowideł wykonanych przez człowieka pierwotnego. Wiele z nich zyskało ogromną popularność jako
najstarsze dzieła sztuki. Szczególnie cenne i liczne okazały się znaleziska pochodzące z jaskiń położonych w dolinie Wezery,
a takie nazwy stanowisk jak Cro-Magnon czy Le Moustier stały się powszechnie znane i trafiły do literatury.

---------Prezentowany na tej stronie rysunek jest kopią wizerunku mamuta ze skalnej ściany pieczary Combarelles w
departamencie Dordogne. Rysunek ten skopiował i opublikował w 1902 roku badacz groty, profesor Louis Capitan. Jego
obserwacje stały się sensacją na skalę światową. Warto jednak dodać, iż obecność naskalnych wyobrażeń zwierząt w
Combarelles znana była naukowcom już od roku 1878. Herman Klaatsch, profesor uniwersytetu w Heidelbergu, tak opisał to
stanowisko (tłumaczenie S. Kramsztyka z 1906 roku; uwaga - zachowano ówczesną pisownię):

--------"W samej dolinie Wezery znajdują się słynne z wykopalisk miejscowości, Cro-Magnon, Laugerie Haute, Laugerie
Basse, a o kilka metrów dalej w górę schroniska La Madelaine i Le Moustier. Aby dotrzeć do Combarelles,
opuszczamy przy les Eyzies dolinę główną i przechodzimy do doliny rzeczki Beune, wijącej się wśród niw zielonych,
ponad któremi wznoszą się szare skały z opartymi o nie często malowniczemi domami. Od strony lewej uchodzą do niej
dwie inne doliny; w pierwszej znajduje się pieczara Font-de-Gaume, a drugiej Combarelles. Wejście do tej drugiej
zajmuje drobna zagroda chłopska, a przez kurnik, mieszczący się w skale, dochodzimy do wrót, zamykających teraz
pieczarę. Grota ta tworzy przejście nader wązkie i tak nizkie, że zaraz u wstępu trzeba się pochylić, i czołgając się, dalej
posuwać. Obecne dno pieczary odstępuje znacznie od dawnego; rozpostarła się bowiem na niem, na metr przynajmniej
gruba, warstwa stalagmitów, a tem się tłomaczy, że nie odkryto dotąd w jaskini zgoła noży krzemiennych i śladów
człowieka. Ściany są także w wielu miejscach pokryte osadem wapiennym, który gdzieniegdzie powleka rysunki. W
pierwszej połowie na 234 metry długiej jaskini nie znajdujemy wcale tych rysunków, druga połowa jest przez nie zajęta
prawie całkowicie. Oko musi się przy blasku świecy nazwyczaić dopiero do linji i brózd, składających zarysy zwierząt.
Poznajemy je natychmiast, gdy światło pada od strony lewej, i przy takim oświetleniu zapewne były nakreślone.
Niektóre figury wyryte są aż na pół centymetra głęboko, inne natomiast słabo tylko naszkicowane. Najpierw
rozróżniamy nogi zwierząt, następnie zarys ciała i głowy. Obrazy są przeważnie wielkości umiarkowanej, przechodzą
nieco długość metra, niekiedy są mniejsze. W grocie Combarelles najczęstsze są rysunki konia; jest tak dokładnie
odtworzony, że rozróżnić można nietylko rozmaity wiek, ale i dwie odrębne rasy. Oprócz wzmiankowanego już konia z
grubą głową, znanego z rysunków na kościach, znajduje się jeszcze inny - wysmuklejszej budowy ciała. Dalej widzimy
tam renifery, niektóre przedstawione w biegu, koziorożce, zwierzęta z rodzaju wołu i antylopy, pomiędzy niemi jedno
osobliwe, podobne do dzisiejszego gnu, wreszcie mamuty, których Capitan naliczył czternaście. Mają grzywy dobrze
oznaczone, trąbę najczęściej zgiętą ku tyłowi."