| ZNACZKI - POCZTÓWKI - MARYNISTYKA - STATKI - OKRĘTY |
| "S-13" okręt podwodny typu "S" (seria IX-bis) |
Stępkę okrętu położono 19 października 1938 w stoczni rzecznej
"Krasnoje Sormowo" w Gorkim (obecnie znowu Niżnyj Nowgorod),
leżącym w ujściu Oki do Wołgi. Kadłub wodowano 25 kwietnia 1939.
Budowę "S-13" zakończono w pierwszych tygodniach wojny (24 lipca
1941). Jednostkę przetransportowano do Kronsztadtu i tam,14 sierpnia
1941, miała miejsce uroczystość podniesienia bandery i okręt zasilił
Flotę Bałtycką.
Pierwszym dowódcą "S-13" był kapitan-lejtnant Paweł P.
Małanczenko, a politrukiem A.A. Sołowiew. W swój pierwszy patrol
bojowy okręt wyszedł z bazy w Kronsztadzie 2 września 1942, minął
wyspę Lavansaari 3 września i obrał kurs na Zatokę Botnicką. Ze
względu na małe doświadczenie młodego dowódcy, w patrolu wziął udział
jego zwierzchnik, dowódca dywizjonu okrętów podwodnych, Jewgienij
Junakow.
Wybór wejścia do Zatoki Botnickiej jako rejonu patrolu okazał się trafny -
nieprzyjacielskie statki, pewne swego bezpieczeństwa, pływały tam bez
eskorty i nawet nocą nie wygaszały świateł. "S-13" nie zmarnował takiej
okazji: 11 września o godzinie 22.53 wykonał nieskuteczny, a o 23.34 już
skuteczny atak torpedowy na napotkaną jednostkę wroga. Był to fiński
statek s/s "Hera" (1379 BRT) przewożący ładunek węgla ze Szwecji.
Następnie, po wynurzeniu, ogniem działa pokładowego ostrzelał
skutecznie tonący statek i zatopił jedną z dwóch szalup wypełnionych
rozbitkami. Druga szalupa szczęśliwie umknęła w ciemnościach nocy i
rankiem dobiła do brzegu jednej z wysepek.
Następnego dnia patrolu (niektóre źródła podają datę o dzień
poźniejszą, co nie zmienia faktu, że atak miał miejsce w noc z 12 na 13)
kolejny statek, tym razem nieco większy, s/s "Jussi H." (2325 BRT). "S-
13" wystrzelił w jego kierunki dwie torpedy (o godz. 03.48 i 03.57).
Parowiec zatonął w kilka minut, a z jego załogi uratowało się tylko 6 ludzi.
Kolejną ofiarą "S-13" padł statek "Anna W.", zatopiony ogniem działa
100 mm. Wokół tego wydarzenia nagromadziło się wiele niejasności.
Według różnych źródeł był to albo holenderski parowiec, albo niemiecki
motorowiec, o tonażu albo 290 BRT albo ok. 2600 BRT, zaś stać się to
miało 15, 18 lub 22 września ! Skłaniam się jednak ku 15 września, gdyż
nocą tego dnia "S-13", na wysokości Vaidlo, podczas ładowania
akumulatorów został zaskoczony przez zespół dwóch niewielkich fińskich
patrolowców, "VMV-13" i "VMV-15" i odniósł istotne uszkodzenia .
"Krasnoje Sormowo" w Gorkim (obecnie znowu Niżnyj Nowgorod),
leżącym w ujściu Oki do Wołgi. Kadłub wodowano 25 kwietnia 1939.
Budowę "S-13" zakończono w pierwszych tygodniach wojny (24 lipca
1941). Jednostkę przetransportowano do Kronsztadtu i tam,14 sierpnia
1941, miała miejsce uroczystość podniesienia bandery i okręt zasilił
Flotę Bałtycką.
Pierwszym dowódcą "S-13" był kapitan-lejtnant Paweł P.
Małanczenko, a politrukiem A.A. Sołowiew. W swój pierwszy patrol
bojowy okręt wyszedł z bazy w Kronsztadzie 2 września 1942, minął
wyspę Lavansaari 3 września i obrał kurs na Zatokę Botnicką. Ze
względu na małe doświadczenie młodego dowódcy, w patrolu wziął udział
jego zwierzchnik, dowódca dywizjonu okrętów podwodnych, Jewgienij
Junakow.
Wybór wejścia do Zatoki Botnickiej jako rejonu patrolu okazał się trafny -
nieprzyjacielskie statki, pewne swego bezpieczeństwa, pływały tam bez
eskorty i nawet nocą nie wygaszały świateł. "S-13" nie zmarnował takiej
okazji: 11 września o godzinie 22.53 wykonał nieskuteczny, a o 23.34 już
skuteczny atak torpedowy na napotkaną jednostkę wroga. Był to fiński
statek s/s "Hera" (1379 BRT) przewożący ładunek węgla ze Szwecji.
Następnie, po wynurzeniu, ogniem działa pokładowego ostrzelał
skutecznie tonący statek i zatopił jedną z dwóch szalup wypełnionych
rozbitkami. Druga szalupa szczęśliwie umknęła w ciemnościach nocy i
rankiem dobiła do brzegu jednej z wysepek.
Następnego dnia patrolu (niektóre źródła podają datę o dzień
poźniejszą, co nie zmienia faktu, że atak miał miejsce w noc z 12 na 13)
kolejny statek, tym razem nieco większy, s/s "Jussi H." (2325 BRT). "S-
13" wystrzelił w jego kierunki dwie torpedy (o godz. 03.48 i 03.57).
Parowiec zatonął w kilka minut, a z jego załogi uratowało się tylko 6 ludzi.
Kolejną ofiarą "S-13" padł statek "Anna W.", zatopiony ogniem działa
100 mm. Wokół tego wydarzenia nagromadziło się wiele niejasności.
Według różnych źródeł był to albo holenderski parowiec, albo niemiecki
motorowiec, o tonażu albo 290 BRT albo ok. 2600 BRT, zaś stać się to
miało 15, 18 lub 22 września ! Skłaniam się jednak ku 15 września, gdyż
nocą tego dnia "S-13", na wysokości Vaidlo, podczas ładowania
akumulatorów został zaskoczony przez zespół dwóch niewielkich fińskich
patrolowców, "VMV-13" i "VMV-15" i odniósł istotne uszkodzenia .
| Widok "S-13" od strony dzioba |
| Fiński patrolowiec "VMW-11" Wyporność: 30,7 t, prędkość: 23,8 w., Diesel, Uzbrojenie: 1 działo 20 mm plot, załoga: 6 "S-13" został zaatakowany przez dwie jednostki tego typu 15 IX 1942 roku. Szczegóły ataku obok. |
"S-13" mimo znacznej przewagi w sile ognia artyleryjskiego nie przyjął walki na powierzchni i szybko zanurzył się pod
wodę. Zanurzając się uderzył o skaliste dno znajdujące się na głębokości około 65 metrów. W wyniku tego
uderzenia uszkodzone zostały niektóre mechanizmy (m.in. stery), zgasło światło, a kadłub zaczął przepuszczać
wodę. Fińskie patrolowce obrzuciły "S-13" bombami głębinowymi, które nie wyrządziły jednak dalszych uszkodzeń, i
oddaliły się w przekonaniu, że zatopiły radziecki okręt podwodny. Poruszając się z minimalną prędkością, "S-13"
dowlókł się do bazy w Lavansaari dopiero 18 października, szczęśliwie unikając dalszych ataków ze strony
nieprzyjaciela. Wkrótce potem odholowany został do Kronsztadtu, gdzie poddano go remontowi.
wodę. Zanurzając się uderzył o skaliste dno znajdujące się na głębokości około 65 metrów. W wyniku tego
uderzenia uszkodzone zostały niektóre mechanizmy (m.in. stery), zgasło światło, a kadłub zaczął przepuszczać
wodę. Fińskie patrolowce obrzuciły "S-13" bombami głębinowymi, które nie wyrządziły jednak dalszych uszkodzeń, i
oddaliły się w przekonaniu, że zatopiły radziecki okręt podwodny. Poruszając się z minimalną prędkością, "S-13"
dowlókł się do bazy w Lavansaari dopiero 18 października, szczęśliwie unikając dalszych ataków ze strony
nieprzyjaciela. Wkrótce potem odholowany został do Kronsztadtu, gdzie poddano go remontowi.
Dalsze wojenne losy "S-13" związane są z postacią legendarnego podwodnika
Aleksandra Iwanowicza Marinesko. Ten błyskotliwy oficer, przyszły Bohater
Związku Radzieckiego, całe życie cierpiący na chorobę alkoholową, na
początku wojny dowodził "M-96". Był to niewielki okręt podwodny typu
"Malutka", z którym A.I. Marinesko odniósł swoje pierwsze sukcesy.
Warto zaznaczyć, że w toku II wojny światowej Flota Bałtycka dysponowała
trzynastoma okrętami podwodnymi typu "S". Były to jednostki o numeracji od
"S-1" do "S-13". "Trzynastka " okazała się być szczęśliwą - tylko "S-13" dotrwał
do dnia bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy. Mało tego, odniósł największe
sukcesy spośród wszystkich okrętów podwodnych wszystkich flot Rosji i ZSRR,
a jego dowódca, A.I. Marinesko, uważany jest wciąż za bohatera Rosji i
najlepszego podwodnika rosyjskiego w historii.
Najwięsze sukcesy "S-13" to przede wszystkim zatopienie niemieckich statków
"Wilhelm Gustloff" (25484 BRT) i "General Steuben" (14660 BRT).
Złomowany w 1957 w Leningradzie.
Aleksandra Iwanowicza Marinesko. Ten błyskotliwy oficer, przyszły Bohater
Związku Radzieckiego, całe życie cierpiący na chorobę alkoholową, na
początku wojny dowodził "M-96". Był to niewielki okręt podwodny typu
"Malutka", z którym A.I. Marinesko odniósł swoje pierwsze sukcesy.
Warto zaznaczyć, że w toku II wojny światowej Flota Bałtycka dysponowała
trzynastoma okrętami podwodnymi typu "S". Były to jednostki o numeracji od
"S-1" do "S-13". "Trzynastka " okazała się być szczęśliwą - tylko "S-13" dotrwał
do dnia bezwarunkowej kapitulacji III Rzeszy. Mało tego, odniósł największe
sukcesy spośród wszystkich okrętów podwodnych wszystkich flot Rosji i ZSRR,
a jego dowódca, A.I. Marinesko, uważany jest wciąż za bohatera Rosji i
najlepszego podwodnika rosyjskiego w historii.
Najwięsze sukcesy "S-13" to przede wszystkim zatopienie niemieckich statków
"Wilhelm Gustloff" (25484 BRT) i "General Steuben" (14660 BRT).
Złomowany w 1957 w Leningradzie.
| A. I. Marinesko Bohater Związku Radzieckiego |
| _____________________________________________________________ - Facta Nautica - dr Piotr Mierzejewski, hr. Calmont |
| Okręty podwodne Rosji i ZSRR |
