| |
|
|
|
|
|
|
|
- MORZE | MARYNARKA HANDLOWA | STATKI | OKRĘTY WOJENNE | WRAKI | MARYNARKA WOJENNA | ŻEGLUGA -
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
HMS J1, później HMAS J1
- Brytyjskie okręty podwodne typu 'J ' - I wojna światowa - Australia
|
| |
|
|
|
|
Brytyjski okręt podwodny HMS J1 po przezbrojeniu w działo kalibru 102 mm.
|
| |
---------Okręty podwodne brytyjskiego typu 'J' zaprojektowane zostały w toku I wojny światowej jako odpowiedź na U-Booty, które zdaniem wywiadu
miały osiagać nawodną prędkość dochodzącą do 22 węzłów. Typ 'J' stanowił rozwinięcie nieudanej, jeszcze przedwojennej konstrukcji eksperymentalnego
okrętu podwodnego HMS NAUTILUS. Okręty tego typu budowano z myślą, że będą one mogły współpracować z dużymi zespołami floty na pełnym morzu,
jednak ich słaba dzielność morska i mniejsza od zaplanowanej prędkość nawodna uczyniła je nieprzydatnymi w tej roli. Poważną ich wadą podczas marszu
podwodnego były także wielkie trudności w utrzymywaniu głębokości peryskopowej. Specyficzną cechę tego typu okrętów podwodnych stanowiła obecność
trzech śrub napędowych. Pierwotnie planowano budowę ośmiu jednostek typu 'J', później serię zamierzano ograniczyć do sześciu, lecz w końcu zbudowano
siedem, o numeracji od J1 do J7.
---------HMS J1, pierwszy okręt typu 'J', powstał w stoczni marynarki w Portsmouth. Uroczystość wodowania miała miejsce 6 listopada 1915 roku, zaś
podniesienie brytyjskiej bandery 15 marca 1916. Pierwszym dowódcą został Noel Frank Laurence. Jednostka początkowo operowała w składzie 11. flotylli
okrętów podwodnych, bazującej w Blyth (Northumberland). Pierwsze miesiące upłynęły załodze okrętu na monotonnych i bezowocnych patrolach na Morzu
Północnym, sporadycznie urozmaiconymi tylko wzrokowym kontaktem z nieprzyjacielem.
|
| |
--------Pierwszy sukces wojenny HMS J1 odniósł dopiero 5 listopada 1916 roku.
Ale za to jaki! Podczas rutynowego patrolu na Morzu Północnym, napotkał w
rejonie Horns Rev (ang. Horns Reef) zespół dużych okrętów niemieckiej floty,
który rozpoznano jako cztery pancerniki typu 'KAISER', idące szykiem
torowym. Jednostki te wracały z akcji ratowniczej, której celem było udzielenie
pomocy dwóm U-Bootom (U 20 i U 30), osiadłym podczas mgły na płyciznach w
rejonie zachodnich brzegów Jutlandii. W godzinach nocnych, z odległości 3600
metrów, HMS J1 wykonał atak torpedowy pojedynczą salwą ze wszystkich
czterech wyrzutni dziobowych. Dwie torpedy były celne i trafiły dwa idące z tyłu
szyku okręty. Póżniej okazało się, iż były to niemieckie pancerniki (drednoty),
SMS KRONPRINZ oraz SMS GROßER KURFÜRST. Oba drednoty odniosły
uszkodzenia i z dużym trudem powróciły do bazy. Remont pierwszego trwał ponad
miesiąc, drugiego - trzy miesiące. N.F. Laurence zapewnił sobie poczetne
miejsce w historii wojen morskich jako ten, który jedną salwą torpedową trafił
dwa pancerniki.
--------Ten pierwszy sukces okazał się zarazem ostatnim jaki HMS J1 zapisał na
swoim koncie, mimo kilku dobrych okazji, aby dopisać kolejne. Okazjami tymi
były ataki na U-Booty, przeprowadzone 20 czerwca i 28 lipca 1917. W tym
pierwszym przypadku wystrzelił w kierunku nieprzyjaciela cztery niecelne
torpedy, a następnie ostrzeliwał go z działa pokładowego, póki nie stracił z nim
kontaktu wzrokowego. Artylerzyści zameldowali wprawdzie dwa trafienia, ale
jaka była prawda? Wydarzenie to miało miejsce w porzybliżonej pozycji 58°N i
01°36´E. W drugim przypadku ataku na U-Boota, HMS J1 także wystrzelił
cztery torpedy i te również nie trafiły w cel. Obiektem nieudanego ataku,
przeprowadzonego u zachodnich wybrzeży Jutlandii, mógł być U 45.
--------Z inicjatywy kolejnego dowódcy jednostki, R.L. Ramsey'a, na HMS J1
zamontowano specjalne uzbrojenie do zwalczania okrętów podwodnych, w postaci
miotaczy i zrzutni bomb głębinowych. Zapas tych bomb liczył około dwudziestu
sztuk, a masa każdej z nich wynosiła ok. 200 funtów. HMS J1 wykorzystał to
niezwykłe jak na okręt podwodny uzbrojonie w dniu 9 listopada 1918 w rejonie
Gibraltaru. Atakowanym nieskutecznie przez niego U-Bootem mógł być UB 51.
|
Dane taktyczno-techniczne okrętu podwodnego
HMS J1 (później HMAS J1)
|
|
Wyporność nawodna:
|
1230 ton (1210 ton ang.)
|
|
|
Uzbrojenie:
|
6 wyrzutni torpedowych 457 mm (4 dziobowe oraz
2 obrotowe);pocżątkowo działo 76 mm, później
działo 102 mm;od 1917 (1918?) miotacze i zrzutnie
bomb głębinowych i ok. dwudziestu 200-funtowych
bomb
|
Długość:
|
83,74 m (274 stopy, 9 cali)
|
|
|
Zanurzenie:
|
4,9 m (16 stóp)
|
|
3 silniki Diesla 12-cylindrowe - 3600 KM; 2 silniki
elektryczne - 1200 KM; 3 śruby napędowe
|
|
Prędkość nawodna:
|
19,5 węzłów
|
|
|
Zasięg nawodny:
|
4000 Mm przy prędkości 12 węzłów
|
|
|
Głębokość zanurzenia:
|
91 metrów (300 stóp)
|
Czas zanurzenia:
|
?
|
Załoga:
|
5 oficerów + 40 marynarzy
|
Chris Marshall (1995) w swojej Encyklopedii Okrętów (ang. tytuł The Encyclopedia
of Ships) tak pisał o tym okręcie:
-------------"J1 został zbudowany w odpowiedzi na zagrożenie ze
strony nowowprowadzonych do służby niemieckich okrętów
podwodnych, o których twierdzono, że osiągają prędkość 22 w.
Początkowo przedni, swobodnie zalewany zbiornik balastowy
przegłębiał dziób okrętu, co zmniejszało prędkość w żegludze na
powierzchni. Później podniesiono konstrukcję dziobu i okręt mógł
osiągać prędkość 17 w. nawet przy silnej fali. (...) Również po
pewnym czasie w miejsce działa 76 mm - zainstalowanego wysoko, na
szczycie kiosku - wprowadzono działo 102 mm."
|
|
|
|
|
| |
|
|
HMS J1 z działem kalibru 76 mm.
|
| |
---------25 marca 1919 w Portsmouth, razem z HMS J2, HMS J3, HMS J4, HMS J5 i HMS J7, oraz okrętem bazą HMS PLATYPUS, przekazany został
marynarce australijskiej (Royal Australian Navy). Wszystkie te jednostki, pod eskortą krążownika HMAS SYDNEY, wyruszyły do Australii 9 kwietnia
1919. 5 maja zespół ten dotarł do Adenu, zatrzymując się po drodze w brytyjskich bazach w Gibraltarze i na Malcie. Dalsze postoje miały miejsce w
Colombo i Singapurze.
---------Służba okrętów typu 'J' pod banderą australijską trwała krótko i bez godnych uwagi wydarzeń. Większość czasu spędzały w bazie, rzadko
wychodząc w morze na bezbarwne szkolenia. Ze względu na ciężką sytuację ekonomiczną kraju, z dniem 12 lipca 1922 wszystkie te jednostki przeniesiono
do rezerwy, a następnie sprzedano w prywatne ręce. HMS J1 został zakupiony 26 lutego 1924 przez Melbourne Salvage Syndicate, a następnie, 26
maja 1926, zatopiony w odległości trzech mil od portu Barwon Heads (Victoria, Australia) jako element falochronu.
|
| |
| |
| |
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
| |
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
| |
|
| |
|
|
|
|
|
|
