<<< POWRÓT
      FACEBOOK >>>
       
Stara Ochota. Plac Narutowicza. Kościół św. Jakuba.
Stara Ochota
         
         
Mieszkańcy dawnej Ochoty
    ul. Filtrowa 83
     

CARL BIRKELAND
-  Wicekonsul USA w Warszawie (1928-1940) - Pierwszy Amerykanin mieszkający na Ochocie  -
dr Piotr Mierzejewski ¹)
-
 
-----------Mieczysław Majcher w roku 1925 w wydanym przez
siebie
"Przewodniku po Warszawie" napisał: "Ochota jest to
bardzo brudne, nawet jak na Warszawę, przedmieście
robotnicze
". Minęły ledwie dwa lata i dzielnica ta zaczęła
budzić zachwyt. Pean na jej temat, opublikowany drukiem w
roku 1927 przez autora ukrywającego się pod pseudonimem
Vieux Polonais, zapoczątkował nowe spojrzenie na Ochotę.

---------13 listopada 1929 roku młody amerykański urzędnik Carl
Birkenland, pochodzący z Chicago (Illinois), mianowany
został na stanowisko wicekonsula Stanów Zjednoczonych w
Warszawie. Gdy przybył do naszej stolicy, wybrał sobie jako
miejsce zamieszkania budynek przy
ul. Filtrowej 83, należący do
spółdzielni "Osiedle Artystów Plastyków". Można przypuszczać,
iż zadecydował o tym nie tylko wysoki standard mieszkań w
nowo zbudowanej kamienicy i dogodna lokalizacja, ale także
panująca wówczas Warszawie opinia o jej nowoczesności.

-
Filtrowa 83, Warszawa, widok od strony pl. Narutowicza.
Kamienica przy ul. Filtrowej 83 - widok od strony
pl. Narutowicza (jesień roku 2016). W latach międzywojennych
szokowała nowoczesnością swojej archtektury.

-
 


-
W roku 1945 nazwisko Carla Birkelanda znalazło się na liście pracowników Foreign Service, oddelegowanych do
współpracy na obszarze III Rzeszy z dowództwem alianckich sił inwazyjnych w Europie.
-
 
---------Carl Birkeland razem z żoną i córką mieszkał przy
Filtrowej 83 aż do początku roku 1940. Niewąpliwie świadczy to,
że czuł
się tam dobrze. Ponieważ dysponował samochodem, był
z
apewne stałym klientem stacji benzynowej amerykańskiej firmy
Mobiloil, ulokowanej wtedy na placu Narutowicza, tuż obok
Akademika.
-
W latach trzydziestych nazwisko C. Birkelanda figurowało
w warszawskich książkach telefonicznych.

-
Akademik, ul. Akademicka 1, Warszawa.
---------W sierpniu 1939 roku, w obliczu narastającej groźby
wybuchu wojny, nie poszedł w ślady innych amerykańskich
dyplomatów akredytowanych w Polsce i nie odesłał swojej
rodziny za granicę, tak jak uczynili to
m.in. konsul William
M. Cramp
i sekretarz ambasady M. Williams Blake w dniu
28 sierpnia.

--------Rodzina Birkelandów opuściła Warszawę dopiero w
końcowej fazie oblężenia Warszawy. Korzystając z
wyznaczonego przez Niemców korytarza dla pragnących
ewakuować się obcokrajowców, wyjechali 21 września w
kierunku Prus Wschodnich. Na parę tygodni miejscem ich
pobytu stał się Königsberg (dziś Kaliningrad), lecz powrócili
do Warszawy jeszcze jesienią 1939 roku.

-------Carl Birkeland nadal, aż do marca 1940 roku pracował
w amerykańskim konsulacie, póki Niemcy nie nakazali
zamknięcia tej placówki. Po wyjeździe z Polski trafił wraz
rodziną do Berlina.

-------W pierwszej połowie 1940 roku, zarówno w
Warszawie jak i w Berlinie, uczestniczył w organizowaniu
amerykańskiej pomocy żywnościowej dla ludności
okupowanej Warszawy. Jej efektem były transporty cukru,
kakao, tłuszczów i innych artykułów spożywczych. Docierały
one z U.S.A. na statkach rozładowywanych w rumuńsk
im
porcie
Konstanca, skąd przewożono je koleją do Warszawy.
Koniec lat trzydziestych: Stacja benzynowa na placu Narutowicza.
Zapewne korzystał z niej Carl Birkeland.
-
--------Zorganizowanie tej - skromnej w gruncie rzeczy - pomocy wymagało sporo wysiłku dyplomatycznego. Problemem
okazało się nie tyle stanowisko rządu III Rzeszy, ile u
sunięcia przeszkód, jakie stawiała dyplomacja Francji i Wielkiej
Brytanii. Amerykańskie statki z ładunkiem dla okupowanej Polski utknęły
bowiem na pewien czas w Gibraltarze, gdyż nie
uzyskały zgody na wpłynięcie na Morze Śródziemne. Brytyjczycy i Francuzi początkowo traktowali amerykańską pomoc dla
Polski jako zakamuflowane wsparcie U.S.A. dla gospodarki III Rzeszy.
 
 
--------Carl Birkeland pracował w Berlinie jako wicekonsul aż do chwili
wypowiedzenia wojny Stanom Zjednoczonym przez III Rzeszę
, co nastąpiło
w grudniu 1941 roku. Jesienią 1944 r. mianowano go wicekonsulem w
Sztokholmie, a już w kwietniu 1945 r. oddelegowano, także w tej samej
randze, ale w charakterze politycznego doradcy do współpracy z

dowództwem alianckich sił inwazyjnych na terenie Niemiec. Co robił między
czasem spędzonym w Berlinie a wyjazdem do Szwecji, niestety nie udało mi
się dowiedzieć.

---------Kolejnym etapem służby dyplomatycznej C. Birkelanda stała się
Wielka Brytania i stanowisko konsula U.S.A. w Liverpoolu
od roku 1954.

-------Dalsze losy Amerykanina nie są mi znane.
Fragmenty artykułu z "The New York Times" z 21 marca 1940
r. o pracownikach konsulatu USA w Warszawie.
_.
     
-------A na koniec ciekawostka. John A. Gronouski, ambasador U.S.A. w Polsce w latach sześćdziesiątych, parokrotnie
odwiedził kamienicę przy
ul. Filtrowej 83 jako gość artysty malarza Kazimierza Poczmańskiego. Mówił wtedy, że przed
przyjazdem do Polski natknął się na ten adres w archiwum
Foreign Service jako polecany przed wojną Amerykanom,
zamierzającym wynająć mieszkanie w Warszawie. Dziś może się to wydać wręcz niewiarygodne ...

-------Niestety, przedwojenne archiwa spółdzielni "Osiedle Artystów Plastyków" spłonęły podczas Powstania Warszawskiego i
zapewne nigdy się nie dowiemy, czy Carl Birkeland był właścicielem lokalu, w którym mieszkał w latach 1929-1940, czy tylko
jego najemcą. Pewnie nie poznamy także numeru jego mieszkania.
-
   
Brytyjski dziennik "The London Gazette" w dniu 30
listopada 1954 informował, że Carl Birkeland jest
amerykańskim konsulem w Liverpoolu.

UWAGA:
----------Strona politicalgraveyard.com podaje błędnie, jakoby
Carl Birkeland był wicekonsulem w Warszawie w latach 1932-
1938.
   
"The New York Times" 1 października 1944 r.
powiadomił, że Carl Birkeland został
wicekonsulem USA w Szwecji.
 
______________________________________
¹)  dr Piotr Mierzejewski - Deputy Director General of the International Biographical Centre for Europe, Cambridge.
-
 
 
Na stronach "Starej Ochoty" także:

| Zabawy na Polu Mokotowskim | Dworzec autobusowy przy pl. Zawiszy |

| Władysław Wągieł - poeta z ul. Tarczyńskiej | Osiedle Artystów Plastyków | Legion Zaolziański na Polu Mokotowskim |

| Pochwała Ochoty | Stara Ochota, ulica Spiska i ciuchcia  |  Budowa kamienicy przy ul. Filtrowej 83 |

-


STARA OCHOTA
dr Piotr Mierzejewski
2017