|
|
|
|
|
|
|
|
- MORZE | MARYNARKA HANDLOWA | STATKI | OKRĘTY WOJENNE | WRAKI | MARYNARKA WOJENNA | ŻEGLUGA -
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
s.s. NYLAND
- Szwedzki frachtowiec - Ofiara U-Boota U 16 - II wojna światowa -
|
|
|
|
| |
---------Żegluga handlowa państw neutralnych na Morzu Północnym przez pierwsze trzy tygodnie II wojny światowej z rzadka tylko zakłócana była przez
niemieckie okręty podwodne. U-Bootwaffe miała bowiem rozkaz ścisłego wypełniania wszelkich przepisów wynikających protokołu o wojnie podwodnej.
Efektem tego stał się nieprzerwany strumień kontrabandy z państw neutralnych do Wielkiej Brytanii. Statki należące do Danii, Norwegii, Szwecji,
Finlandii, Litwy, Łotwy, Estonii i paru innych krajów praktycznie bez przeszkód i bez obaw dostarczały do portów brytyjskich ważne strategicznie towary
jak żywność, rudy metali, paliwo, broń i drewno. Dowódcy U-Bootów operujących na Morzu Północnym mogli tylko bezradnie obserwować wzmożony ruch na
liniach komunikacyjnych, gdyż Hitler kategorycznie zabronił zatrzymywać do kontroli statki neutralne mające wyraźne oznakowanie. Rozkaz jego wynikał
nie tyle z chęci przestrzegania prawa, ile z kalkulacji politycznej. Łudził się bowiem, iż Wielka Brytania i Francja wycofają się z wojny natychmiast po
upadku Polski, a do tego czasu nie chciał zadrażniać stosunków z państwami neutralnymi. Stan taki trwał do początku 3. dekady września 1939 roku, kiedy
to Karl Dönitz po uzyskaniu zgody Hitlera wydał rozkaz umożliwiający kontrolowanie ruchu statków neutralnych i ich ładunków. Na efekty liberalizacji
przepisów nie trzeba było długo czekać ...
|
| |
|
|
Szwajcarski frachtowiec s.s. ALBULA w czasie II wojny światowej.
Dobrze widoczne są specjalne oznakowania wymagane od statków państw neutralnych.
|
| |
--------Spragnione wojennych sukcesów załogi U-Bootów z zapałem przystąpiły do polowania. Efekty przyszły natychmiast i przeraziły państwa neutralne. Na
samym Morzu Północnym w ciągu tygodnia ofiarami niemieckich okrętów podwodnych padło dziewięć statków państw nieuczestniczących w wojnie. Ten
swoisty festiwal strzelecki rozpoczął bardzo efektownie U 4 (dow. Harro von Klot-Heydenfeldt) zatapiając przez trzy dni z rzędu trzy statki. Były to: 22
września - fiński MARTTI-RAGNAR (2262 BRT), 23 września - także fiński WALMA (1361 BRT) i 24 września szwedzki GERTRUD BRATT (1510 BRT).
W następnych dniach cieszyła się załoga U 36 (dow. Wilhelm Fröhlich). Najpierw, 25 września, torpeda ich U-Boota zatopiła szwedzki statek SILESIA
(1839 BRT). Dwa dni później, 27 września, U 36 odesłał do Kilonii jako pryz inny szwedzki statek, ALGERIA (1617 BRT). Zwycięską passę kontynuował
nazajutrz U 16 (dow. Hannes Weingärtner). 28 września posłał na dno szwedzki frachtowiec NYLAND. Kolejny dzień przyniósł Niemcom kolejny tryumf -
29 września ofiarą torpedy U 7 (dow. Werner Heidel) stał się norweski statek TAKSTAAS (1830 BRT). Serię sukcesów zakończył U 3 (dow. Joachim
Schepke) topiąc 30 września szwedzki GUN (1198 BRT) i duński VENDIA (1150 BRT). Kres temu szaleństwu położył 30 września sam Hitler,
zaniepokojony potężnymi protestami państw neutralnych. Ponowne ograniczenia nałożone na U-Bootwaffe spowodowały, że główną bronią U-Bootów w walce z
żeglugą na Morzu Północnym w ostatnim kwartale 1939 roku stało się stawianie zapór minowych.
|
| |
|
|
|
Szwedzki frachtowiec ss NYLAND, zatopiony 28 września 1939 roku przez niemiecki okręt podwodny U 16. Statek ten,
zbudowany w 1909 roku przez angielską stocznię William Doxford & Sons Ltd w Sunderland,
należał do towarzystwa żeglugowego Ångfartygs-A/B Tirfing w Gothenburgu.
Charakterystyka: 3526 BRT; 5650 DWT; 8,5 węzłów; wymiary (stopy-cale): 326.9 x 48-8 x 21-1.[źródło]
|
The New York Times
informował swoich czytelników
o proteście rządu Szwecji
po zatopieniu ss NYLAND.
Numer z 30 września 1939.
|
| |
--------Jednym z jedenastu neutralnych statków zatopionych w 1939 roku na Morzu Północnym był stary i powolny szwedzki frachtowiec s.s. NYLAND.
Parowiec ten przed wybuchem wojny transportował skandynawską rudę żelaza do portów zachodniej Europy, głównie Belgii, Holandii i Wielkiej Brytanii.
NYLAND w swój ostatni rejs wyruszył późnym wieczorem 27 września 1939 roku z portu w Stavanger z ładunkiem rudy, a "pierwszym po Bogu" na jego
pokładzie był wtedy kapitan Elvin Berggren. Wkrótce po północy dostrzeżony został w odległości około 45 mil od Stavanger przez U 16, małego U-Boota
typu IIB, który w rejonie południowo-zachodnich wybrzeży Norwegii prowadził swój drugi patrol bojowy. O godzinie 01.15 28 września na frachtowcu
odebrano polecenie z U-Boota nakazujące zastopowanie maszyn. Gdy NYLAND zastosował się do tego żądania, Niemcy nakazali kapitanowi statku stawić
się z dokumentami i w towarzystwie trzech marynarzy na pokładzie U 16. Kapitan i jego ludzie przebywali na niemieckiej jednostce przez kilka godzin.
Traktowano ich bardzo uprzejmie, podejmowano kawą i kanapkami, a równocześnie prowadzono drobiazgowe krzyżowe przesłuchanie, interesował ich
szczególnie odbiorca rudy znajdującej się w ładowniach NYLAND. Kapitan frachtowca wyjaśniał, że ruda pierwotnie miała płynąć do Wielkiej Brytanii. Ze
względu na wybuch wojny statek utknął na parę tygodni w Stavanger, aż nadeszło polecenie, aby ładunek dostarczyć do neutralnej Belgii, konkretnie do
portu w Antwerpii. Niestety, tekstu tego polecenia Hannes Weingärtner, dowódca U-Boota, nie był w stanie odnaleźć wśród badanych dokumentów
frachtowca. Źródła niemieckie mówią, że w czasie gdy trwało przesłuchanie kapitana, około godziny 04.30, czterech ludzi z U-Boota prowadziło
przeszukanie statku. Rzekomo wtedy mieli znaleźć depeszę nakazującą dostarczenie ładunku do Ramsgate w Wielkiej Brytanii. W tej sytuacji dowódca U-
Boota poinformował kapitana, że jest zmuszony zatopić jego statek. Nieoczekiwanie na horyzoncie pojawił się nierozpoznany samolot i okręt podwodny na
wszelki wypadek zanurzył się. Po upływie godziny U 16 ponownie wyszedł na powierzchnię. Załoga frachtowca otrzymała polecenie przejścia do dwóch szalup
i skierowania się ku norweskiemu brzegowi. Warto podkreślić, że Niemcy nie tylko zaopatrzyli szalupy w żywność i wodę, ale i asekurowali, podążając obok.
U 16 zostawił załogę statku dopiero wtedy, gdy był już pewien jej bezpieczeństwa. Następnie powrócił do opuszczonego frachtowca i odpalił w jego
kierunku jedną torpedę. Była godzina 08.25, kiedy torpeda trafiła burtę statku na wysokości śródokręcia. Eksplozja rozerwała kadłub na dwie części,
które zatonęły w ciągu zaledwie 33 sekund. Stało się to w przybliżonej pozycji 58.27N i 04.08E, nieopadal Kvitsøy w pobliżu Stavangeru. W chwilę potem
U-Boot skierował się ku pełnemu morzu i zanurzył się.
--------Przebieg wydarzeń obserwowali bacznie z brzegu morza mieszkańcy Kvitsøy. Zalarmowane dowództwo norweskiej marynarki wojennej wysłało na
pomoc rozbitkom stawiacz min (zarazem okręt szkolny) OLAV TRYGGVASON i wkrótce cała załoga zatopionego statku szwedzkiego znalazła schronienie
na jego pokładzie. Szczęśliwie uratowali się wszyscy, 29 ludzi, nie ponosząc nawet drobnych obrażeń.
|
--------Kapitan Elvin Berggren przesłuchiwany na lądzie przez norweskie władze wojskowe złożył obszerną relację ze swojego parogodzinnego pobytu na
pokładzie U 16. Podkreślił, że zarówno on, jak i jego ludzie, traktowani byli przez Niemców dobrze i uprzejmie. Zwrócił uwagę, że wszyscy marynarze
ubrani byli po cywilnemu i sprawiali wrażenie kompletnie niewyspanych, ciągle ratujących się przed zaśnięciem kawą wypijaną w niesamowicie wielkich
ilościach. Warunki bytowe niemieckiej załogi określił jako zaskakująco kiepskie (zwłaszcza wobec braku normalnych koi). a jej liczebność ocenił na 26 ludzi.
Szczególnie ważną informacją jaką Berggren przekazał, było to, że dowódca U-Boota świetnie orientował się jakie statki i z jakim ładunkiem stoją w
norweskich portach. Co więcej, wszystko wskazywało na, że Niemcy byli uprzedzeni, iż NYLAND wychodzi w morze wieczorem 27 września i czekali na
niego w pełnej gotowości do ataku. Wiadomości te mogli mieć tylko od swoich szpiegów działających w norweskich portach. Z relacji kapitana dowiadujemy
się także, że w pewnym momencie zadał pytanie dowódcy U 16, czy nie jest on czasem sprawcą zatopienia innego szwedzkiego statku, s.s. SILESIA w dniu
25 września. Weingärtner odpowiedział wymijająco - 'Maybe'.
|
| |
| |
 |
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
| |
|
|
| |
|
| |
|
|
|
|
| |
|
|
| |
|
Pin-up girls i morze
|
|
|
|
Stare pocztówki erotyczne
|
|
