Radziecki okręt podwodny "L-55"
ponoć nosił nazwę BEZBOŻNIK ...
    Okręt podwodny "L-55" we flocie radzieckiej był jednostką szczególną. Ten niewątpliwie bardzo przestarzały w
okresie II wojny światowej okręt, praktycznie już bez wartości bojowej, miał jednak charakter politycznego symbolu.
Tak jak krążownik "AVRORA", znany w Polsce jako AURORA, który symbolizował wybuch Rewolucji Październikowej w
1917 roku, tak obecność "L-55" we flocie radzieckiej upamiętniała klęskę imperialistycznej interwencji w 1919 roku.
    "L-55" był początkowo okrętem marynarki
brytyjskiej. Wszedł on do służby w Royal Navy
już po zakończeniu I wojny światowej. Wiosną
1919 roku skierowano go na Bałtyk, gdzie wraz
z innymi jednostkami zachodnich interwentów,
brał udział w blokadzie Kronsztadu, głównej
bazy morskiej rewolucyjnej Rosji.  Oprócz
"L_55" uczestniczyły w tej operacji również
między innymi: lotniskowiec, 22 krążowniki, 26
niszczycieli i torpedowców, 23 trałowce, 11
okrętów podwodnych, monitor, 7 stawiaczy
sieci zagrodowych, 4 kanonierki
i 35 innych jednostek.
"L-55" według "Weyers Taschenbuch der Kriegsflotten 1943/44".

Według tego rocznika okręt  zwodowano w 1918 roku w stocznu Fairfield w
Glasgow. Wyporność nawodna 870 t., wyporność podwodna 1139 t., prędkość w
położeniu nawodnym 14 węzłów, a podwodnym 8 w. Zasięg nawodny 5000 mil przy
szybkości 10 w. Uzbrojenie: 6 wyrzutni torpedowych kal. 533, 2 działa 75 mm i 1
karabin maszynowy. Długość 72 m, szerokość 7,2 m, zanurzenie 4,1 m. Załoga 40.
Zabierał 80 t. oleju. Silniki wysokoprężne Vickers.
    Historycznym dniem dla "L-55" okazał się 4 czerwca 1919.
Tego dnia obserwacyjne posterunki fortu Krasnaja Gorka
meldowały o pojawieniu się w Zatoce Konopskiej zespołu okrętów
interwentów. Zespół ten, złożony z czterech niszczycieli, ogniem
artylerii okrętowej wspierał nacierające na Piotrogród wojska
Nikołaja Judenicza. Bolszewicy przeciwko tym okrętom wysłali
dwa niszczyciele typu "Nowik", a mianowicie "Azard" i "Gawrił".
Walka artyleryjska, do której włączył się również pancernik
"Pietropawłowsk", rozgrywała się na dużych dystansach. W jej
trakcie okazało się, że niszczyciele interwentów osłaniane były
przez trzy okręty podwodne (w tym "L-55"), które wykonały
parę bezskutecznych ataków torpedowych na jednostki rosyjskie.
Niszczyciel "Gawrił" asystował przy
zatopieniu brytyjskiego okrętu "L-55".
Fot. z "Boevoy put' Sovetskogo voennomorskogo
fłota'', Moskwa, 1974
    W wyniku kolejnego nieudanego ataku, "L-55" został
wyrzucony na powierzchnię, a wtedy błyskawicznie oddany
celny strzał z działa dziobowego kalibru 100 mm niszczyciela
"Azard" przesądził jego los. Pocisk rozerwał się w kiosku. W
górę wystrzeliły płomienie i czarny dym - w chwilę później
brytyjski okręt podwodny zatonął wraz z całą załogą.

    Według niektórych źródeł, "L-55" zatonął na minie. Nie
można również w tej sytuacji wykluczyć możliwości, że
jednostka uszkodzona wybuchem miny zaczęła wynurzać się
lub została wyrzucona na powierzchnię, a wtedy dostała się
pod ogień artyleryjski "Azarda".  

"L-55" przeleżał na głębokości 30 metrów, na dnie Zatoki
Fińskiej parę lat, gdy przypadkiem umiejscowił go w 1926
trawler rybacki. 11 sierpnia 1928 roku został wydobyty przez
okręt ratowniczy "Kommuna" (dawniej  "Wolchow") i
przetransportowany do Kronsztadtu. Po paruletnim remoncie
w tamtejszej stoczni i ostatniego dnia lipca 1932 został
wcielony do Floty Bałtyckiej. Zachował przy tym swoją
oryginalną nazwę, aby przypominać o losie interwentów.
Istnieją jednak niepotwierdzone informacje jakoby nadano
mu również nazwę "Bezbożnik" ("Bezbozhnik").

W 1932 roku, niedługo po podniesieniu radzieckiej bandery,
zderzył się ze statkiem handlowym i poszedł znowu na dno.
Tym razem wydobyto go bardzo szybko i ponownie wcielono
do Floty Bałtyckiej.

Wybuch II wojny światowej zastał "L-55" w bazie w
Kronsztadzie. Dowodził nim wówczas starszy lejtnant Ilia J.
Braun. Czynny udział okrętu w walkach ograniczył się do
współudziału w obronie przeciwlotniczej Kronsztadu
i Leningradu. Dowódcą tej jednostki był w pewnym okresie
również znany podwodnik Aleksander Władimirowicz
Tripolski, dowodzący także okrętem podwodnym "S-1" w
trakcie wojny fińsko-radzieckiej.

W czynnej służbie pozostał aż do 10 stycznia 1940. Nastepnie
pełnił rolę okrętu szkolnego, aby 8 sierpnia przejść do
rezerwy. Nieoczekiwanie wrócił do służby, i od 11 maja 1943
do do 25 sierpnia 1950 zaczął służyć jako pływający agregat
prądotwórczy. Po poważnej awarii został porzucony i dopiero
w 1960 pocięto go na złom.

"L-55" pod banderą radziecką nie odbył ani jednego
patrolu bojowego. Zapisał się jednak trwale w historii
radzieckiej floty podwodnej i ratownictwa okrętowego.
Pamiątkowe zdjęcie załogi niszczyciela "Azard"
Niszczyciel "Azard" został przemianowany na "Zinoviev"
w 1922. Po procesie i wyroku na G. Zinowiewa zmieniono mu
w 1937 roku nazwę na "Artyom". Pod tą nazwą brał udział w
II wojnie światowej.
    We wnętrzu wraku "L-55" znaleziono 42
szkielety członków brytyjskiej załogi. Szczątki
te przetransportowano do Tallina i stamtąd
zabrał je do Wielkiej Brytanii krążownik
"Champion". Ostatecznie cała załoga spoczęła
na cmentarzu marynarki wojennej w Portsmouth
(Haslar Naval Cemetary).
"L-55" w doku (Kronsztadt)
Widoczne doskonale dziobowe wyrzutnie torpedowe
oraz nazwa wymalowana na boku kiosku. Malowanie
numerów na kioskach okrętów podowodnych Floty
Bałtyckiej wprowadzono rozkazem nr 795 z 20
grudnia1920 roku. Wysokość cyfr i liter musiała
wynosić minimum 120 cm.
________________________________________________________________________

Facta Nautica
dr Piotr Mierzejewski, hr. Calmont
2005-2007
- ||||   MARYNARKA HANDLOWA      -     STATKI  -    OKRĘTY    -    WRAKI     -     MARYNARKA WOJENNA   |||| -
OKRĘTY PODWODNE
Okręt podwodny "L-55" jako jednostka brytyjska tuż po wejściu do służby.