Sztandary
Facta Nautica: morze statki okręty wojenne wraki marynarka wojenna
-   MARYNARKA HANDLOWA   -   STATKI   -   OKRĘTY  WOJENNE   -   MARYNISTYKA   -   WRAKI   -   MORZE   -    MARYNARKA WOJENNA   -
                   
BETONOWCE
           
Stany Zjednoczone
Hosting by Yahoo Web Hosting
s/s ATLANTUS
-  Pierwszy statek z żelbetu - I wojna światowa  - Katastrofy morskie  -
dr Piotr Mierzejewski
Stany Zjednoczone A.P. - U.S.A.
     
     
Wrak statku s/s ATLANTUS na plaży Cape May Point.
Zbudowany w stoczni  Liberty Shipbuilding Co.w Brunswick (Georgia) pod numerem stoczniowym 1040. Wodowanie: 5.12.1918 r. Ukonczony: 1.6.1919 r.
Pojemność: 2391 BRT. Prędkość: 10,5 w. Wymiary: 79,2 x 13,3 x ? m. Napęd: 3-cylindrowa maszyna parowa potrójnej ekspansji, jedna śruba napędowa. Kadłub: żelbet.
Fotografia wykonana przełomie lat 1920/1930. Widoczne  dwa pęknięcia kadłuba na wysokości komina i lekki przechył na lewą burtę.
 
------- -Po przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do I pierwszej wojny światowej (kwiecień 1917 roku), okazało się, że produkcja stali na potrzeby US Navy
jest nie tylko zbyt kosztowna, ale i niewystarczająca. W tej sytuacji rząd amerykański poczuł się zmuszony do rozpisania konkursu na opracowanie
technologii budowy kadłubów z innych materiałów niż stal i drewno. Wygrała koncepcja zastosowania żelbetu.
 
--------Zaplanowano zbudowanie 32 "betonowców", które miały służyć głownie do trasportu ludzi, sprzętu i
zaopatrzenia przez Atlantyk. Nim jednak pierwsza z tych jednostek weszło do służby, wojna w Europie
dobiegła końca.

--------Dopiero 16 listopada 1918 roku The New York Times poinformował, iż poprzedniego dnia pani Edith
Wilson, żona W. Wilsona, ówczesnego prezydenta USA, nadała imię  
ATLANTUS  pierwszemu statkowi
zbudowanemu z żelbetu. Ceremonia miała miejsce w Brunswick (Georgia) w stoczni
Liberty Shipbuilding Co.
Wodowanie historycznego betonowca miało nastąpić parę dni później, lecz z nieznanych mi przyczyn opóźniło
się i doszło do niego dopiero 5 grudnia 1918 r.

--------ATLANTUS był statkiem przeznaczonym do przewozu zarówno ludzi jak i towarów, lecz trudno nazwać
go statkiem pasażerskim, jak czynią to autorzy niektórych publikacji. Trafniejsze wydaje się określenie
transportowiec. W roku 1919 dwukrotnie przewoził żołnierzy amerykanskich powracających z Europy do
ojczyzny, użyty został także jako do transportu węgla (
New York Times odnotował jego wejście do portu
Wilmington 17 sierpnia 1919 r.).

-------Warto tu odnotować dramatyczne wydarzenie, w jakim ATLANTUS brał udział w ostatnim okresie
swojej służby. 2 września 1920 r. znalazł się w rejonie ujscia rzeki Delaware. W pewnym momencie ujrzano z
jego pokładu dziwny ciemny obiekt wystający z wody, na którym poruszała się biała plama. Gdy wreszcie
można było przyjrzeć się temu zagadkowemu przedmiotowi, dokonano wstrząsającego odkrycia.
Edith Wilson (1872-1961).
Matka chrzestna s/s ATLANTUS,
nazywana tajnym prezydentem USA.
 
   
--------Ciemny obiekt bez trudu zidentyfikowano jako rufę okrętu podwodnego, zaś biała plama była koszulą, którą przez otwór w kadłubie ktoś powiewał z
ogromną determinacją. Nie ulegało wątpliwości, iż
ATLANTUS znalazł się przypadkiem na miejscu katastrofy okrętu podwodnego!
 
2 września 1920 roku: s/s ATLANTUS na miejscu katastrofy okrętu podwodnego USS S-5. Foto: US Navy.
 
-------Załoga betonowca przystąpiła do natychmiastowej akcji ratunkowej, polegającej przede wszystkim na wtłaczaniu powietrza do wnętrza kadłuba
nieszczęsnej jednostki i podawania wody pitnej uwięzionej pod powierzchnią morza załodze. Szybko ustalono, iż tym niemal kompletnie zatopionym okrętem
był nowiutki  
USS S-5 (SS-110), służący w siłach podwodnych USA zaledwie od pół roku. ATLANTUS nie dysponował radiostacją, co bardzo utrudniało
wezwanie innych jednostek na pomoc. Szczęśliwie w rejonie katastrofy pojawił się frachtowiec s/s
GENERAL G.W. GOETHALS (dawny niemiecki s/s
GRUNEWALD). Rufę USS S-5 podciągnięto do burty tego statku i przystąpiono do powiększania otworu w poszyciu okrętu podwodnego. Dzięki mozolnej,
pracy jednego człowieka, trwającej aż osiem godzin bez przerwy, otwór stał się na tyle duży, że można było przystąpić do ewakuacji uwięzionych
marynarzy. Później do akcji dołączyły się okręty
US Navy: pancernik USS OHIO z holownikiem oraz niszczyciele.

-------Jeszcze w tym samym roku ATLANTUS zakończył swoją służbę. Z eksploatacji wycofano także wszystkie inne zbudowane dotąd betonowce (łącznie
zbudowano ich 12 spośród 38 zaplanowanych). Przez parę lat
ATLANTUS stał bezczynnie na cmentarzysku okrętowym w Virginia,  aż w marcu 1926 roku
znalazł nabywcę. Okazał się nim nieco ekscentryczny pułkownik Jesse Rosenfeld z Baltimore, który zamierzał wykorzystać go (podobnie jak i dwa inne
betonowce) do budowy przystani promowej w Cape May. Wyremontowany
ATLANTUS odbył podróż do Cape May na holu.  Przez pewien czas stał
zakotwiczony niedaleko brzegu, aż 8 czerwca 1926 r. podczas bardzo silnego sztormu pękły jego łańcuchy kotwiczne. Fale wyrzuciły statek na przybrzeżną
płyciznę. Powtarzane wielokrotnie próby ściągnięcia go na głębszą wodę nie przyniosły efektu i
ATLANTUS pozostał tuż przy plaży, stając się wielką
atrakcją turystyczną.
Pocztówka z roku 1935 przedstawia wrak s/s ATLANTUS silnie przechylony na lewą burtę.
 
-------Wrak z upływem lat przechylał się coraz bardziej na lewą burtę. Na początku lat 1930.  zaczął pękać na wysokości komina, aby wreszcie w 1961 roku
rozpaść się na dwie części.
Pocztówka z lat 1950. prezentuje m.in. tablicę informacyjną o s/s ATLANTUS, ustawioną na plaży Cape May.
Ocenia się, że wrak obejrzało dotąd parę milionów turystów.
 
            Opublikowano 19 czercca 2013 r.
© dr Piotr Mierzejewski
     
     
     
     
           
Pin-ups. Pin-up girls i morze.
   
 
Vintage erotic postcards. Akt kobiecy na starych pocztówkach.
 
Facta Nautica: morze statki okrety wraki marynarka wojenna
 
 
   
 
PIN-UP GIRLS
  Akty na dawnych pocztówkach
Sztandary. Sztandary szkolne. Sztandary strażackie. Sztandary OSP.
Graptolite Net: Graptolites and Pterobranchs.
                   
SZTANDARY SZKOLNE
SZTANDARY OSP
 
 
BALTIC QUEST
Baltic Quest. Nurkowanie. Wraki Bałtyku.
Nurkowania wrakowe
w wodach Bałtyku
 
 
 
 
SMS UNDINE
SMS UNDINE
NANCY
ADLER
USS PRAIRIE
USS VERMONT
USS VERMONT
Motorówka
prezydenta U.S.A.
NEW YORK
Statek zaopatrzeniowy
BISMARCKA
USS CHARGER
Lotniskowiec
USS CAVALLA
Okręt podwodny
USS SEADRAGON
Okręt podwodny
USS CAPELIN
Okręt podwodny
MISS AMERICA
John Hays Hammond
JOHN HAYS HAMMOND
USS AJAX
Pocztówka marynistyczna
Facta Nautica
Powiększ kliknięciem