Okręty podwodne
II wojna światowa - geneza i początek
Statki i okręty
-   MORZE  |  MARYNARKA HANDLOWA  |  STATKI  |  OKRĘTY WOJENNE  | WRAKI  |  MARYNARKA WOJENNA  |  ŻEGLUGA   -
         
         
MASOWCE
     
POLSKA  -  PRL
Hosting by Aabaco Web Hosting
s.s. RATAJ
ex WEICHSEL, ex QUEEN ALEXANDRA - Masowiec - Polska Żegluga Morska
dr Piotr Mierzejewski
Masowiec s.s. Rataj. Ex Queen Alexandra, ex Weichsel.
Polski masowiec s.s. RATAJ przez wiele lat nosił w PRL miano najstarszego polskiego statku handlowego w służbie.
Autor fotografii, data i miejsce nieznane.
The Polish bulk carrier s.s. RATAJ (1300 BRT). Built in 1906 as QUEEN ALEXANDRA (Helsingør Jernskibs- og Maskinbyggeri A/S, Helsingør).
         
----------Polska w ramach powojennej rekompensaty uzyskała część statków z dawnej floty Wolnego Miasta Gdańsk. Były to
głównie holowniki (
ERNST, ERYK, GERTA, JOHANNES WESTPHAL, META, RICHARD DAMME oraz TIGER) i małe
jednostki portowe oraz dwa niewielkie, pełnomorskie statki  handlowe, którym nadano nazwy:  
NYSSA (547 BRT) i RATAJ
(1340 BRT). Ten pierwszy, zbudowany w 1890 roku, po zaledwie dwóch latach służby pod polską banderą, poszedł na złom.
Drugi zaś pływał w barwach
Polskiej Żeglugi Morskiej aż do roku 1967, "mając" - jak pisał Jan Piwowoński (1989) - "przez
długi czas godne miano najstarszego polskiego statku handlowego w służbie".

---------Statek, noszący pierwotnie nazwę QUEEN ALEXANDRA, zbudowała w roku 1906 duńska stocznia Helsingør
Jernskibs- og Maskinbyggeri A/S
w Helsingør pod numerem stoczniowym 110 dla kopenhaskiej spółki żeglugowej Alfred
Christensen & Co. Kbh.
, København. W roku 1906 przeszedł pod banderę niemiecką, stając się własnością Hamburg-Danzig
Linie GmbH
z siedzibą w Hamburgu i zmieniając nazwę na WEICHSEL (niemiecka nazwa Wisły). Od roku 1939
eksploatowany był przez gdańskiego armatora
Benenke & Sieg. Ciekawostką jest, że ówczesny polski Skarb Państwa miał w
statku 50% udziału kapitału (
vide Sawicki 1988). Ten fakt zadecydował, że Polska mogła bez problemów rewindykować
jednostke, odnalezioną  przez Brytyjczyków w Hamburgu po zakończeniu wojny.

--------Oficjalne podniesienie polskiej bandery na statku miało miejsce w Hamburgu 21 maja 1946 roku. Początkowo miał on
nosić nazwę SŁUPSK, ostatecznie jednak patronem jego wybrano Macieja Rataja, działacza ludowego, zamordowanego przez
Niemców w Palmirach.
MACIEJ RATAJ
(1884-1940)
Marszałek Sejmu (1922-1928)
 

---------Pierwszym kapitanem s.s. RATAJ został Michał Leszczyński, który w 1945 powrócił do Gdyni jako pierwszy oficer s.s. POZNAŃ. "Odbył tylko dwa
rejsy i wyjechał (może: wrócił?) do Londynu, gdyż jego ukochana żona Peggy nie chciała się przenieść do Polski Był później nadwornym malarzem królowej
Elżbiety II w czasie jej podróży na Bermudy, a potem, w pogoni za słońcem przeniósł się na Jamajkę. (...) Zmarł na Jamajce 21 grudnia 1972 r." (Miciński
et
al.,
1999, str. 301).
-------S.s. RATAJ do roku 1950 eksploatowała Żegluga Polska S.A., a później Polska Żegluga
Morska
na liniach regularnych w zasięgu europejskim i w trampingu. Kilkakrotnie ulegał
przebudowie, szczególnie istotna modernizacja miała miejsce 1954 roku.

-------Swoją służbę na szlakach morskich zakończył, gdy sprzedano go Zarządowi Portu
Szczecin
. Przez dobrych parę lat, oznaczony jako MP-ZPS-5, funkcjonował w Szczecinie w roli
magazynu pływającego.

-------Złomowany w latach 1970.
Model statku s.s. RATAJ.
Fot. Teresa Keim.
 
--------Podstawowe dane techniczne (źródło: Fenrych & Mielcarski 1977): Pojemność: 1300 BRT i 742 NRT. Nośność: 1640 DWT. Długość całkowita: 71,2 m.
Długość rejestrowa: 68,88 Szerokość: 10,6 m. Zanurzenie: 4,5 m. Napęd: 1 maszyna parowa tłokowa potrójnego rozprężania,trzycylindrowa. Moc: 670 KM. 1
śruba. Prędkość: 8 węzłów. 1 pokład, 2 ładownie. Pojemność całkowita ładowni 2144  m3(dla ziarna). 4 bomy - DOR po 3 T. 4 windy ładunkowe. Załoga: 25 osób.

--------Lloyd's Register w latach 1930-1946 podawał: Pojemność: 1021 BRT. Wymiary (w stopach angielskich i calach): 225-7 x 34-9 x 12-7.
 
---------Na zakończenie warto dodać, że w roku 1985 Stocznia Szczecińska dla Polskiej Żeglugi Morskiej wybudowała masowiec MACIEJ RATAJ, jako
drugą z siedmiu jednostek typu B542.
         

BIBLIOGRAFIA

Fenrych, W. & Mielcarek, A. 1977. Żegluga Polska S.A. Polska Żegluga Morska 1927-1951-1975. -
Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Szczecinie, Szczecin.
Helsingør Jernskibs- og Maskinbyggeri A/S.
www.virk-info.dk.
Lloyds Register 1930-1946.
Miciński, J., Huras, B. & Twardowski, M. 1999. Księga statków polskich 1918-1945. - Polnord - Wydawnictwo OSKAR, Gdańsk.
Piwowoński, J. 1989. Flota spod biało-czerwonej.
- Nasza Księgarnia, Warszawa.
Sawicki, J.K. 1988.  Odrodzenie żeglugi morskiej w Polsce 1945-1947. - Wydawnictwo Morskie, Gdańsk.
   
 
  Opublikowano  25 listopada 2010
© dr Piotr Mierzejewski
___________________________

Facta Nautica
dr Piotr Mierzejewski
 
Statki i okrÍty
 
 
 
 
PIN-UP GIRLS
i morze
 
   
 
 
 
       
Na stronach
Facta Nautica
między innymi:
Prom
POMERANIA
Holownik
LUBECKI
Cud na okręcie podwodnym
PACOCHA
Pancernik
SCHLESWIG-HOLSTEIN
Latarniowiec
GULL
Zbiornikowiec
SAXOLEINE
Holownik
PANTERA
Stacja torpedowa
OKSYWIE