Sztandary szkolne. Sztandary OSP.
Sztandary OSP. Sztandary szkolne.
Sztandary.
Sztandary, sztandary ...
Sztandary  - techniki tradycyjne.
Sztandary
 
INternetowy Magazyn Nautologiczny FACTA NAUTICA. Nautologia.
       
       
Facta Nautica: marynarka handlowa morze statki okrÍty wraki marynarka wojenna
Facta Nautica: Submarines.
|||  -    MARYNARKA HANDLOWA   -   MORZE   -   STATKI   -   OKRĘTY   -   WRAKI   -   MARYNARKA WOJENNA     -  |||
           
FRACHTOWCE
           
FRANCJA
Hosting by Yahoo Web Hosting
s.s. ILE DE BATZ
- Statek pod trzema alianckimi banderami  -
MARCIN GUBAŁA
-
     
     
Akwarela pędzla Edwarda Gubały, przedstawiająca dowodzony przez niego podczas wojny statek ILE DE BATZ.
Obraz nigdy dotąd nie był prezentowany publicznie. Stanowi on własność rodziny Kapitana.
-
                   
FACTA NAUTICA prezentują kolejny tekst Marcina Gubały, wnuka słynnego kapitana Edwarda Gubały.
 
    ILE DE BATZ to statek, który zajął miejsce w historii polskiej marynarki handlowej głównie dzięki temu, że w trakcie
II Wojny Światowej pełnił służbę pod trzema alianckimi banderami, w tym pod polską. Warto pokrótce przypomnieć losy
tej zwykłej – niezwykłej jednostki.
 
    ILE DE BATZ powstał w 1918 roku jako WEST
HOBOMAC
w Seattle, w stoczni należącej do firmy Skinner
and Eddy Corporation
. Był to statek zbudowany w ramach
programu odbudowy amerykańskiej floty, prowadzonego
pod auspicjami
United States Shipping Board, agencji
rządowej powstałej w 1917 roku. Ogólnie rzecz biorąc,
zadaniem tego rządowego ciała było zapewnienie tonażu dla
celów handlowych i wojennych (w tym ostatnim przypadku
dzięki budowie jednostek mających wykonywać zadania
pomocnicze dla marynarki wojennej, a także mających
stanowić rezerwę).

  
WEST HOBOMAC był 13. z serii 24 statków projektu
1013 (typ „Robert Dollar”) wybudowanych przez stocznię
Skinner and Eddy. W sumie powstało 111 statków tego typu
(106 zbudowano dla  
United States Shipping Board, 5
ukończono z przeznaczeniem na inne cele).W trakcie  
budowy stocznia pobiła własny rekord w szybkości
konstruowania statków – w przypadku  
WEST HOBOMAC
od rozpoczęcia prac do wodowania minęło zaledwie 49 dni
roboczych (uprzedni rekord wynosił 51 dni), a cała budowa
zamknęła się w zaledwie 66 dniach roboczych.


  Dane techniczne
WEST HOBOMAC: pojemność brutto
5527 ton, netto 3385 ton, nośność 8750 ton, długość 125
m, szerokość 16 m, zanurzenie 9 m, turbina parowa o mocy
2500 KM, prędkość 11 węzłów.
27 lipca 1918 roku, Seattle: Wodowanie WEST HOBOMAC
i wizerunek jego matki chrzestnej, Mrs. Henry G. Seaborn.
Foto: Bushnell, Seattle. Źródło: Pacific Marine Review, 1918.
-
 
Rok 1918: Amerykański s/s WEST HOBOMAC (późniejszy francuski s/s ILE DE BATZ) podczas prób w dniu 17 sierpnia.
Autor fotografii nieznany.
-
 
    W dniu 17 sierpnia 1918 r. WEST HOBOMAC wszedł do służby w United States Navy. Już jako USS WEST
HOBOMAC
dostarczał m.in. zaopatrzenie dla amerykańskiej armii w Europie. W dniu 10 czerwca 1919 r. jednostka
przeszła pod zarząd
United States Shipping Board, i zaczęła pełnić swą stricte handlową służbę. W 1933 r. WEST
HOBOMAC
został zakupiony przez amerykańską firmę Lykes Brothers-Ripley Steamship Company, a w marcu 1940 r. -
przez firmę francuską -
Companie Generale Transatlantique. Wtedy też statkowi nadano nazwę, pod którą miał przejść
do historii -  
ILE DE BATZ.
 
    Upadek Francji w czerwcu 1940 roku skutkował m.in. przejęciem francuskiego
statku przebywającego w Falmouth przez Brytyjczyków i postawieniem go „na
sznurku”. Jednakże los szykował frachtowcowi nowe zadania. Kapitan
Edward
Gubała
, który miał odegrać istotną rolę w nowym rozdziale życia ILE DE BATZ, tak
opisuje jego dotychczasowe wojenne przejścia:

   „(...) zaledwie trzy miesiące temu, w czerwcu [1940 r. - przyp. MG], w czasie
potężnej, druzgocącej wszelki opór  inwazji armii hitlerowskiej na Francję, kiedy w
pośpiechu ewakuowano brytyjski Korpus Ekspedycyjny na Wyspy Brytyjskie, nie
zapomniano o zdanych na łaskę losu i porzuconych w portach francuskich statkach
handlowych. Patriotyczna część Francuzów pomagała Brytyjczykom w uprowadzaniu
owego taboru pływającego, aby nie dostał się w ręce znienawidzonego wroga. W
portach Le Havre, Cherbourg, St-Nazaire, Nantes, Bordeaux i innych w pośpiechu
obcinano liny na polerach i podawano je na holowniki, a także na jednostki bojowe,
jak kanonierki, torpedowce i nawet niszczyciele. Obecnie wyrwany wrogowi łup
znajdował się w portach południowej Walii, z dala od nasilających się operacji
wojennych, i czekał na zlitowanie”. (
E. Gubała, Przygoda mojego życia, Gdańsk
1973, s. 161 – 162).

    I owo zlitowanie nadeszło.
Okładka książki Edwarda Gubały
"Przygoda mojego życia".
-
   „Dzięki staraniom polskiego Ministerstwa Skarbu, Przemysłu i Handlu, ale przede wszystkim dzięki inicjatywie i
staraniom Związku Oficerów PMH, jego prezesa, kpt. ż. w. Michała Leszczyńskiego i rzeczywistego inicjatora całego
przedsięwzięcia kpt. ż. w.
Edwarda Gubały, udało się uzyskać zgodę sztabu generała de Gaulle'a i decyzję brytyjskiego
Ministry of Shipping, które statek przejęło w zarząd, na obsadzenie statku przez polską załogę” (J. Miciński, B. Huras. M.
Twardowski, Księga statków polskich 1918 – 1945, tom 3, Gdańsk 1
999, s. 268).
-
   Kolejno ILE DE BATZ został oddany w zarząd brytyjskiej
spółki okrętowej
Andrew Weir and Co. w Londynie, która
wydzierżawiła statek innej firmie –
Bibby Line z siedzibą w
Liverpoolu.

   Sprawą ważką, jak się okazało, stało się zagadnienie
bandery, którą miałby nosić
ILE DE BATZ, będący
własnością francuską, a jednocześnie zarządzany przez
Brytyjczyków i obsadzony przez Polaków. Kapitan
E. Gubała  
wspomina:

    "ILE DE BATZ oficjalnie miała pływać pod banderą
brytyjską, ale ambitni Francuzi po długich dyskusjach w
Admiralicji zastrzegli sobie przywilej, na podstawie którego
bandera francuska ma być podnoszona na grotmaszcie
jednocześnie z banderą brytyjską. Jak wiadomo, w
normalnych warunkach na grotmaszt, tj. maszt sytuowany
w naszym wypadku między ładownią czwartą a piątą,
powinno się wciągać flagę armatora, ewentualnie
czarterującego statek.
Edward Gubała (z prawej) na śródokręciu dowodzonego przez
siebie statku "Wolnych Francuzów" s/s ILE DE BATZ.
Pośrodku Janet Mason, dyrektor firmy
Mason & Co.
-
     Wobec takiego potraktowania sprawy przez Francuzów
ambicje nasze, Polaków, również zostały poruszone. Po
rzeczowej rozmowie Admiralicji, jakby na złość francuskim
sprzymierzeńcom, zgodzono się bez oporów na nasz projekt
i tak uzyskaliśmy przywilej podnoszenia bandery polskiej na
fokmaszcie. Dla pełnego obrazu dodam, że na fokmaszcie
powinna być podnoszona flaga narodowa państwa, do
którego brzegów zawija statek (…) W taki oto sposób,
bodajże po raz pierwszy w historii morskich obyczajów,
powstał paradoks, dyktowany wyłącznie warunkami
wojennymi – po morzach i oceanach świata pływał statek
handlowy
ILE DE BATZ pod trzema banderami. Rzecz
najbardziej zdumiewająca – bandera polska i jej załoga
zdecydowanie zwyciężyły w szlachetnej rywalizacji o
prymat. Dokądkolwiek bowiem zawinęła
ILE DE BATZ,
gazety pisały o niej w obszernych artykułach jako o polskim
statku”. (
E. Gubała, op. cit, s. 167).

   
ILE DE BATZ przeszedł remont, a następnie, w grudniu
1940 roku, wyruszył w swój długi i obfitujący w liczne
przygody rejs ze Swansea do Singapuru (do którego miał
dostarczyć 7600 ton antracytu) i Rangunu. W tym ostatnim
porcie załadowano na frachtowiec 7200 ton drobnicy i statek
skierował się w drogę powrotną. W dniu 4 lipca 1941 roku
ILE DE BATZ wszedł do awanportu w Liverpoolu.
Kapitan Edward Gubała (1904-1980).
Foto: Henryk Kubot.
-
  Kapitan E. Gubała zmustrował ze statku, który przeszedł pod dowództwo Francuza Maurice'a Votraversa. ILE DE BATZ
wyruszył w kolejny rejs w sierpniu 1941 roku. Sprawy zaczynały wszakże przybierać niekorzystny obrót. Oddaję znów głos
E. Gubale:

  „Kapitan Votravers, niestety, lubił zaglądać do kieliszka, czynił to z dużym zapałem w morzu, co spowodowało
rozprężenie i upadek dyscypliny wśród francuskiej części załogi. Zaczęli się i oni upijać, politykować, potworzyli liczne
stronnictwa: Gaullistów, Petainowców i niezależnych, a każda grupa starała się z pijackim uporem dowodzić słuszności
swoich racji. Dochodziło do krwawych bójek, w rezultacie czego opiekę nad statkiem i jego kierowaniem miała załoga
polska, która nie brała udziału w tym wszystkim, zachowując cały czas wzorową dyscyplinę i karność zarówno w
maszynie, jak i na pokładzie”. (
E. Gubała, op. cit., s. 313).

  Powyższy stan rzeczy wymusił zmiany: w Kapsztadzie
Admiralicja zdecydowała się zdjąć francuską załogę i
zastąpiła ją obsadą brytyjską. Dowództwo objął Szkot A.S.
Watts. Statek dopłynął do Rangunu, gdzie został
załadowany 7000 ton towarów, po czym skierował się do
Kapsztadu i do Freetown. W dniu 17 marca 1942 r., w
Zatoce Gwinejskiej, 28 mil od przylądka Palmas,
ILE DE
BATZ
stał się celem torpedy wystrzelonej przez U-68. Po
unieruchomieniu statku niemiecki okręt wynurzył się i dobił
bezbronną jednostkę salwami z działa pokładowego. W
wyniku ataku 4 członków załogi
ILE DE BATZ poniosło
śmierć. Reszta załogi dotarła do wybrzeży Afryki, nieopodal
przylądka Palmas. Stamtąd zabrała ich do Freetown
kanadyjska korweta
HMCS WEYBURN.
____________________________________

U-Boot U-68 (fotografia obok) oprócz ILE DE BATZ zatopił
31 innych statków (197 453 BRT) i jeden okręt wojenny.
-
*            *           *
*
O Edwardzie Gubale czytaj także tutaj:

|
Edward Gubała | E. Gubała o gigantycznej pogłębiarce LEVIATHAN | Opancerzanie sterówek |
              Opublikowano 16 stycznia 2016 roku
Marcin Gubała
_________________________________________________________________________________
Facta Nautica
dr Piotr Mierzejewski
Facta Nautica: marynarka handlowa morze statki okrÍty wraki marynarka wojenna
Graptolites and pterobranchs
   
 
               
sztandary szkolne sztandary osp
sztandary
               
               
 
Sztandary OSP
na zamówienie
Sztandary OSP. Sztandar OSP Pierzchnica. Piotr Mierzejewski
Techniki
tradycyjne
 
 
 
 
 
Wraki Bałtyku czekają
Wyprawy nurkowe
Nurkowania wrakowe.
Sztandary
Na stronach
FACTA NAUTICA
zobacz:
 
SAINT THOMAS
Frachtowiec
Ofiara wojny
JEAN CORRE
Dawny U-Boot pod
francuską banderą
Potańcówka na okręcie
Facta Nautica: Monitor Tonnerre.
TONNERRE
Monitor
FRESNEL
Okręt podwodny
Facta Nautica: The French submarine TURQUOISE.
TURQUOISE
Okręt podwodny
Kuter torpedowy
hrabiego Recope
PORTUGAL
Francuski statek
CHAMPLAIN
Francuski statek
Facta Nautica: The French gunboat TROMBLON. Canonniere TROMBLON.
TROMBLON
Kanonierka
BRUTALE
Kanonierka
FARFADET
Okręt podwodny
CYCLOPE
Holownik
ARAGO
Okręt podwodny
CASABIANCA
Stawiacz min
D'ASSAS
Krążownik pancerny
LA DANOISE
Barka szptalna
SMS HESSEN
Pancernik, okręt-cel