OKRĘTY PODWODNE
|
|
|
|
|
|
|
STATKI i OKRĘTY
|
|
|
||| - MARYNARKA HANDLOWA - MORZE - STATKI - OKRĘTY - WRAKI - MARYNARKA WOJENNA - |||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
FARFADET (Q 007)
- Pierwsza katastofa francuskiego okrętu podwodnego - Typ 'FARFADET' -
dr Piotr Mierzejewski
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
Rok 1902 lub 1903: Francuski okręt podwodny FARFADET wychodzi z bazy w La Pallice. Stara francuska pocztówka.
Wyporność nawodna/podwodna: 184,97/202,47 t. Prędkość nawodna/podwodna: 6,1/4,3 w. Uzbrojenie: 4 torpedy 450 mm umieszczone za kioskiem w
wyrzutnikach (tzw "kołyskach"). Wymiary: 41,35 x 2,9 x 2,68 m. Napęd: 2 silniki elektryczne Sautter-Harlé (ok. 300 KM) czerpiące energię z akumulatorów;
jedna śruba (nastawna). Zasięg: 115 Mm na powierzchni przy prędkości 5,3 w. i 28 Mm w zanurzeniu przy 4,32 w. Bezpieczne zanurzenie: 35 m. Załoga: 16.
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
--------Jednym z pierwszych konstruktorów francuskich okrętów podwodnych był inż. Gabriel Emile Marie Maugas (1866-1931). Według jego projektów
zbudowano we Francji na początku XX wieku dziesięć okrętów podwodnych, a mianowicie cztery typu 'FARFADET' (FARFADET, GNOME, KORRIGAN i
LUTIN) oraz sześć typu 'EMERAUDE' (EMERAUDE, OPALE, RUBIS, SAPHIR, TOPAZE i TURQUOISE). Jednokadłubowe jednostki typu 'FARFADET'
napędzane były tylko silnikiem elektrycznym, czerpiącym energię z akumulatorów, co znacznie ograniczało ich zasięg. Z tego powodu rola ich na wypadek
wojny ograniczała się do obrony portów. Wszystkie okręty tego typu wycofano ze służby w latach 1907-1913. Ciekawostką konstrukcyjną jest to, że były
pierwszymi w historii okrętami podwodnymi, na których zamontowano nastawne śruby napędowe.
|
| |
|
|
Model francuskiego okrętu podwodnego FARFADET wykonany przez Bernarda Beaulieu.
Fotografia pochodzi ze strony sous-marin.france.pagesperso-orange.fr.
|
| |
|
|
---------Budowę wszystkich okrętów podwodnych typu
'FARFADET' rozpoczęto jednocześnie kładąc ich stępki 27
września 1899 r. w Arsenal de Rochefort. Jako pierwsze
weszły do służby FARFADET (wod. 17.5.1901) i KORRIGAN
(wod. 24.2.1902), a stało się to 29 sierpnia 1902 roku.
Jednostki te, po kilku miesiącach bazowania w La Pallice,
przeznaczono do ochrony Bizerty, gdzie dotarły 11 sierpnia
1903 roku w asyście dużych holowników floty CYCLOPE i
TAILLEBOURG .
--------Służba FARFADET na tunezyjskich wodach przebiegała
monotonnie i zazwyczaj ograniczała się do ćwiczebnych
przejść kanałem z Bizerty na Jezioro Bizerta do leżącego na
jego przeciwległym brzegu Sidi-Abdallah. Na tej rutynowo
odbywanej trasie, przez wody jeziora o średniej głębokości 7-
12 metrów, wydarzyła się pierwsza w historii katastrofa
francuskiego okrętu podwodnego, która poruszyła cały
ówczesny świat.
|
|
Plan okrętu podwodnego FARFDET. Źródło: Henri Le Masson.
|
| |
---------Rankiem 6 lipca 1905 r. FARFADET wypłynął z Sidi-Abdallah i w asyście małego parowca kierował się ku Bizercie. Na jego pokładzie oprócz marynarzy
znalazły się także osoby cywilne.W odległości około 400-500 metrów od brzegu okręt rozpoczął manewr zanurzania się. Przez niezamknięty właz dziobowy
wdarła się do wnętrza kadłuba woda. FARFADET niemal natychmiast znikł pod powierzchnią. Z tonącej jednostki zdołał uciec tylko dowódca i dwóch członków
załogi. Zostali oni od razu wyłowienie przez płynący w pobliżu parowczyk. Na dno jeziora poszło natomiast 14 pozostałych członków załogi uwięzionych w różnych
okrętowych pomieszczeniach.
|
| |
|
|
Tak wyobrażał sobie rysownik gazety Le Petit Journal pracę nurków przy podnoszeniu okrętu podwodnego FARFADET.
|
| |
---------Do akcji ratowniczej skierowano nurków, ponton i dźwig pływający należacy do prywatnej firmy, gdyż marynarka wojenna w Bizercie nie dysponowała
własnym sprzetem ratunkowym (!). Nurkom rano 7 lipca udało się ustalić, że FARFADET leży na głębokości 10 metrów (według innych źródeł 20 metrów lub
60 stóp), z dziobem wbitym w muliste dno. Z wnętrza kadłuba dobiegało gorączkowe stukanie, co jednoznacznie świadczyło, że przynajmniej część załogi
przeżyła katastrofę.
---------Następnego dnia rozpoczęło się podnoszenie okrętu. Radość opanawała wszystkich, gdy po 32 godzinach od zatonięcia ponad powierzchnię wody wyszła
rufa zatopionej jednostki i usłyszano dobiegające z wnętrza ludzkie głosy. Udało się dostarczyć nieszczęśnikom do wnętrza kadłuba nieco świeżego powietrza
i odrobinę żywności, gdy doszło do kolejnej katastrofy - pękło ramię dźwigu, na którym był podwieszony FARFADET i - według części źródeł - dźwig
wywrócił się. Nim uniesiony kadłub okrętu podwodnego ponownie schował się pod wodą, usłyszano dobiegający z wnętrza okrzyk: "Spieszcie się! Woda nas
zalewa!". Nurkowie, którzy niedługo potem zeszli na dno nie uzyskali już jakiejkolwiek reakcji na stukanie w kadłub. Stało się jasne, że tym razem już nikt z
uwięzionej załogi nie przeżył.
--------Nie było szans na szybkie i skuteczne ponowienie akcji ratunkowej. Baza marynarki w Bizercie okazała się całkowicie nieprzygotowana na ewentualność
tego typu wydarzeń. Brakowało nie tylko dźwigu, ale nawet odpowiednich łańcuchów! Próba podniesienia okrętu przez parowiec zakończyła się fiaskiem. W
końcu zdecydowano się na ściągnięcie z Bizerty doku pływającego, co zajęło wiele czasu. Ósmego dnia od katastrofy, 15 lipca 1905 r., FARFADET został
ponownie podniesiony i doholowany do leżącego w odległości zaledwie kilkuset metrów suchego doku w Sidi-Abdallah.
|
| |
|
|
Rysunek z L'Illustration przedstawiający pracę nurków przy kadłubie FARFADET opublikowała też rosyjska Niwa.
|
| |
-------W Sidi-Abdallah wydobyto z okrętu ciała czternastu członków załogi. Stwierdzono, iż czterech z nich, znjadujących się w części dziobowej, zginęło w
chwili zatonięcia jednostki, czyli 6 lipca. Pozostali poniesli śmierć następnego dnia, gdy podniesiony FARFADET ponownie opadł na dno. Ofiarom urządzono
uroczyste pożegnanie na ulicach Ferryville, a ciała ich przewieziono do Francji i tam pochowano.
|
|
|
FARFADET po podniesieniu trafił wpierw do suchego doku w Sidi-Abdallah. Stara pocztówka.
|
| |
-------Mechanizmy FARFADET ucierpiały tylko w nieznacznym stopniu. Okręt za pomocą holownika CYCLOPE przetransportowano do Tulonu, gdzie poddano
remontowi. Odzyskana w ten sposób jednostka weszła ponownie do służby 17 grudnia 1908 roku, tym razem pod nazwą FOLLET. Skreślono ją z listy floty w
listopadzie 1913 roku.
|
| |
|
|
Przybyły z Bizerty FARFADET w Tulonie przy burcie holownika CYCLOPE. Stara pocztówka.
|
| |
--------Zaledwie kilkanaście miesięcy po katastrofie FARFADETA zatonął w rejonie Bizerty bliźniaczy LUTIN. Przyczyną było znów wtargnięcie wody przez
nwłazu podczas schodzenia pod powierzchnię! Zginęła wówczas cała załoga licząca 16 ludzi.
|
| |
|
|
|
|
|
|
Opublikowano 13 listopada 2013 r.
|
____________________________________________________________________________
Facta Nautica
dr Piotr Mierzejewski
|
|
|
|
|
| |
|
| |
| |
